Sartre en mijn coaching
In een serie essays probeer ik filosofie laagdrempelig te maken en te koppelen aan een psychosociale werkvorm zoals coaching of het verwerken van een trauma. De focus van dit essay: Hoe zijn Jean-Paul Sartre en mijn coaching met elkaar verbonden?
In dit artikel: wat de ideeën van Jean-Paul Sartre laten zien over keuzes, spanning en waarom je soms anders handelt dan je eigenlijk wilt.
Wie is Jean-Paul Sartre?
In deze eerste poging om iets te schrijven komt Sartre aan bod. Jean-Paul Sartre (1905 – 1980) was een Frans filosoof. Hij schreef ook romans en toneelstukken waarin zijn gedachten over existentialisme zijn verwerkt. Een van de belangrijkste inzichten die Sartre in mijn ogen voortbracht is die van de existentiële vrijheid. Met andere woorden: de zin, of betekenis, in het leven moet de mens zelf zien te scheppen.
Je bent eigenlijk constant zelf aan zet
Sartre stelt dat de mens in essentie vrij is. Je bent bijvoorbeeld altijd vrij om ergens “nee” tegen te zeggen of om een bepaalde keuze te maken. Dat is echt aan jou! Je bent in die zin dus ook vrij om zelf oplossingen te bedenken op de (mentale) uitdagingen in je leven. En juist dat vind ik een mooi inzicht, want door te vertragen en bij jezelf na te gaan waar jij op dat moment behoefte aan hebt kom je dichter bij je authentieke zelf en mag je verwachten dat je jezelf beter gaat snappen.
Je bent vrij om te kiezen, maar zo voelt het vaak niet
Sartre stelt dat de mens in essentie vrij is.
Je kunt:
- “nee” zeggen
- een andere keuze maken
- een andere richting kiezen
Maar in de praktijk ervaren veel mensen het tegenovergestelde:
- je past je aan
- je houdt je in
- je blijft doen wat eigenlijk niet klopt
Niet omdat je het niet begrijpt,
maar omdat er iets anders gebeurt in het moment.
Wil je beter begrijpen wat daaronder zit, lees dan ook wat er onder spanning gebeurt in je lichaam.
Waarom inzicht niet genoeg is
Veel mensen hebben al nagedacht over hun gedrag.
Ze begrijpen waar het vandaan komt.
En toch verandert er weinig.
Dat komt omdat het probleem niet zit in een gebrek aan inzicht,
maar in wat er in het moment gebeurt.
Je kunt:
- weten dat je iets wilt zeggen, en het toch niet doen
- voelen dat iets niet klopt, en er toch overheen gaan
Inzicht alleen verandert niet wat je lichaam doet.
Dit is precies waar coaching een andere ingang biedt:
niet door meer te begrijpen, maar door te ervaren wat er gebeurt terwijl het gebeurt.
Hoe kun je het mauvaise foi van Sartre uitleggen?
Sartre beschrijft het begrip mauvaise foi.
In de praktijk gaat het minder over “kwade trouw”,
en meer over iets herkenbaars: niet trouw zijn aan wat je eigenlijk al voelt.
Bijvoorbeeld:
- je voelt een grens, maar gaat eroverheen
- je wilt iets zeggen, maar houdt je in
- je merkt spanning, maar negeert die
Je kiest dan niet bewust tegen jezelf.
Je volgt wat veilig voelt of wat verwacht wordt.
Sartre en psychologie; een inspiratiebron
Het beeld van de eigen keuzevrijheid vind ik mooi. Je hebt regelmatig ook écht een keuze. Vooral als je je eerst focust op de kleinere keuzes die je de hele dag maakt zul je merken dat dit klopt en voor je gaat werken. Hier komen Sartre en psychologie mooi samen; in vrijwel elke therapievorm maakt de cliënt kleine stapjes voorwaarts. De coach of psycholoog heeft de taak om samen met de cliënt de z.g. Zone of Proximal Development te vinden; De stappen zijn klein genoeg om haalbaar te zijn en groot genoeg om iets op te leveren.
En deze kleine keuzes kun je elk moment weer opnieuw maken. Je bent zoals Sartre zegt: “Tot vrijheid veroordeeld”. Hoe reageer ik op die naar reagerende collega? Wat is mijn reactie in de file? Zal ik dat aanbod van mijn werkgever accepteren?
En levert die reactie me ook daadwerkelijk iets op? Brengt ieder stapje (iedere keuze) in mijn leven mij in de richting die ik wil? En welke richting is dat dan?
Sartre in de praktijk
Dit zie je niet in grote levensvragen,
maar in kleine momenten:
- zeg je iets wel of niet
- blijf je bij jezelf of pas je je aan
- volg je wat je voelt of wat verwacht wordt
Die momenten bepalen uiteindelijk je richting.
Maar ze verlopen zelden bewust.
Ze worden gestuurd door wat er in je systeem gebeurt.
Waar Sartre en mijn coaching samenkomen
In mijn coaching zie je dit direct terug.
Mensen komen niet omdat ze het niet snappen.
Ze komen omdat het op belangrijke momenten anders loopt dan ze willen.
Bijvoorbeeld:
- ze zeggen niet wat ze willen zeggen
- ze blijven spanning voelen terwijl dat niet nodig lijkt
- ze blijven zich aanpassen
De ingang ligt dan niet in uitleg,
maar in het moment zelf:
- wat gebeurt er nu in je lichaam?
- waar ga je over je grens?
- wat volg je niet, terwijl je het wel voelt?
Wil je zien hoe dat er concreet uitziet, lees dan hoe mijn coaching werkt.
Kleine keuzes, echte richting
Sartre heeft gelijk in één belangrijk opzicht:
je maakt voortdurend keuzes.
Niet alleen grote keuzes,
maar juist kleine:
- hoe reageer je
- wat zeg je wel of niet
- waar geef je aandacht aan
Die keuzes vormen je richting.
Pas wanneer je gaat zien wat er gebeurt terwijl je kiest, ontstaat er ruimte om iets anders te doen.
Wat het oplevert
Wanneer die ruimte ontstaat:
- blijf je meer bij jezelf als het spannend wordt
- stel je grenzen zonder innerlijke strijd
- maak je keuzes die beter kloppen
Niet omdat je het beter hebt bedacht,
maar omdat je het anders ervaart.
Een volgende stap
Als je merkt dat je veel begrijpt, maar het niet verandert, dan ligt de volgende stap niet in meer inzicht.
Maar in het leren herkennen van wat er in jou gebeurt, in het moment zelf.
Mijn coaching richt zich precies daarop.
Ik geef je geen oplossingen, maar laat jou ervaren wat voor jou het beste werkt.
Lees hoe mijn coaching helpt bij dit soort patronen.
Waar kan ik jou bij helpen?
Zou je willen weten wat ik als professioneel coach voor jou kan betekenen?
Plan gerust een vrijblijvende kennismaking. Dan bespreken we samen hoe ik jou kan helpen.